Oqalugiartoq: kvantefysikimi professori Klaus Mølmer, Institut for Fysik og Astronomi, Aarhus Universitet.

Fysikerip qallunaap Niels Bohrip 1913 siunnersuutigaa atomit sananeqarneri seqineqarfitsinni nunarsuit seqinermut kaavittunut assingusumik pissuseqartut. Bohrip missingersuutaa kvantefysik’imik (annertussutsinik ilisimatusarneq) taaneqartartumut aallarniutaavoq, naatsorsueriaatsinut tupinnartumik eqqoqqissaartunut.

Kisiannili kemikerit fysikerillu atomit molekylellu pissusilersortarneri nassuiaatigileraangamikkit eqqumiitsoqalersarpoq: tamakku sananeqaatsit mikisuararsuit uuttornissaasa tungaannut piffissami aalajangersimasumi sumiiffii assigiinngitsumiissinnaasutut ittarput, uuttuinerillu tamatigut nalaatsortunik assigiinngitsuusarlutik. 

Ilisimatuut ukiuni 1900-1930-ni missingersuummik sanasut, kvantefysikip iluani isummersuutit imminut assortuuttut qanoq paasineqarsinnaaneri isumaqatigiissutigisimanngilaat. Ilutigalugulu isummersuutit tamakku ullutsinni iluatsittumik atorpavut – ullorissat pinngorneriniit nunguttarnerinut qarasaasianilu mikrochipsinut, oqarasuaatinut angallattakkanut il.il. – sulilu fysikerit kvantefysikip itinerusumik isumaa oqallisigaat. Kvantefysik tassaavoq ”Still Crazy After All These Years”, nunallu tamalaat akornanni ilisimatusarnermik siunertalinnik suliniutit annertuut ingerlanneqarput, kvantefysikip immikkuullarissunik pissuseqarnerisa torrallallugu atornissaannut, qarasaasianut kvantecomputerinut sukkalluinnartunut kisitsisit arlallit ataatsikkut atorlugit naatsorsuisinnaasunik, teknologiikkullu nutaanut attaveqaqatigiinnernut isumannaatsunut atorneqalersinnaallutik kiisalu uuttuutinut eqqorluarnerusumik uuttuisartunut qaamanernik atominillu pissutsimikkut allanngujasunik atortulinnut.     

Oqalugiarnermi professor Klaus Mølmerip misileraalluni paasisat teoriimullu isumaliutit Bohrip atomfysik aamma kvantefysikkimut teoriivisa formeliinut pilersitsisut oqallisigai. Niels Bohr oqarsimavoq ... “inuit arlaat oqarpata kvantefysikkimi kisitsinermi naatsorsuitillutik, uissanngulerneq ajorlutik, taava takutittarpaat sumilluunniit paasisaqarsimannginnertik.”.  

Klaus Mølmer kvantefysik pilersitaanik uissanngulersarnini paasisitsiniutiginiarpaa, assigiinngitsorpassuarnik nassuiarneqartarnera teoriimik misileraanernillu angusat kingulliit ilanngullugit.

 

Sisamanngorneq Februaarip 28.-t 2019. Katuap Inersuaaraani nal. 19-21

Pinngortitaq pillugu ilisimatusarnermi paasisat tunngavigalugit tamanut ammasumik oqalugiartitsisarnerni tulleriaani ukunani Pinngortitaleriffik Aarhus Universitetilu suleqatigiillutik oqalugiaammik nutaamik saqqummiussisuupput. Thomas Juul-Pedersen Pinngortitaleriffimmeersoq aallarneereerpat unillatsiarnermi kaffeqarlunilu teeqassaaq. Arhus Universitetimi oqalugiartitsisinermit videoliuut atorlugu immiussamik isiginnaarneq akeqanngilaq.

Nuuppoq ...

Nutaarsiassat nalunaarutillu

Emailit allagut, mailimik nassissavatsigit ilitsersuillutalu